Werkgevers worden niet wettelijk verplicht om een gedragscode tegen ongewenst gedrag op te stellen. Dat blijkt uit de brief van de minister aan de Tweede Kamer van 10 juni 2026. (Tweede Kamer – Kamerbrief over gedragscode ongewenst gedrag)
Dat betekent niet dat aandacht voor sociale veiligheid vrijblijvend is.
Grensoverschrijdend gedrag valt onder psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Werkgevers moeten deze risico’s meenemen in hun RI&E en maatregelen nemen om ze te voorkomen of te beperken. Voorlichting aan medewerkers is daar onderdeel van. (Arboportaal – Psychosociale arbeidsbelasting)
Juist daarom is het belangrijk dat medewerkers niet alleen weten welke afspraken er zijn, maar ook herkennen wanneer gedrag over een grens gaat en weten hoe zij kunnen handelen.
Een ongepaste grap tijdens een overleg. Een collega die steeds wordt buitengesloten. Een bericht dat ongemakkelijk voelt. Of een opmerking waarvan je pas later denkt: dit ging eigenlijk over mijn grens.
Grensoverschrijdend gedrag is niet altijd direct zichtbaar.
Het kan gaan om duidelijke vormen van ongewenst gedrag, zoals pesten, discriminatie, seksuele intimidatie, agressie of intimidatie. Maar ook subtieler gedrag kan over een grens gaan. Denk aan iemand regelmatig buitensluiten, ongewenste persoonlijke opmerkingen maken of ongepaste berichten sturen via digitale kanalen.
Wat voor de één onschuldig lijkt, kan voor een ander vervelend, kwetsend of intimiderend zijn.
Daarom begint sociale veiligheid bij het herkennen van signalen en aandacht hebben voor je eigen grenzen én die van anderen.
In de praktijk kun je in verschillende rollen met grensoverschrijdend gedrag te maken krijgen.
Merk je dat gedrag niet goed voelt? Neem je eigen grens serieus. Als dat mogelijk en veilig voelt, kun je aangeven dat je het gedrag niet prettig vindt. Je kunt daarnaast steun zoeken bij bijvoorbeeld een collega, leidinggevende, HR-medewerker of vertrouwenspersoon.
Zie je dat een collega wordt buitengesloten, geïntimideerd of zichtbaar ongemakkelijk reageert? Dan hoef je niet altijd direct de confrontatie aan te gaan. Ook vragen hoe het met iemand gaat, steun bieden of helpen om de situatie bespreekbaar te maken kan verschil maken.
Dat kan ongemakkelijk zijn om te horen. Toch is het belangrijk om te luisteren en serieus te nemen wat de ander aangeeft. Wat jij niet verkeerd bedoelde, kan door iemand anders wel als onprettig of grensoverschrijdend worden ervaren.
Door aandacht te hebben voor al deze perspectieven ontstaat meer bewustzijn op de werkvloer.
In theorie weten veel mensen wel dat pesten, discriminatie of seksuele intimidatie niet acceptabel zijn.
Maar wat doe je op het moment dat je er daadwerkelijk mee te maken krijgt?
Wat zeg je als een collega een ongepaste grap maakt? Hoe reageer je op een ongewenst bericht? Wanneer spreek je iemand aan? En wanneer schakel je hulp in?
Een gedragscode, duidelijke meldprocedure en toegang tot een vertrouwenspersoon kunnen medewerkers houvast geven. Maar beleid alleen zorgt er nog niet automatisch voor dat iemand weet hoe te handelen in een concrete situatie.
Daarom is oefenen met herkenbare situaties zo belangrijk.
Door vooraf na te denken over mogelijke reacties, wordt het makkelijker om in de praktijk bewust en passend te handelen.
In de e-learning Grensoverschrijdend gedrag van 2bSkilled leren deelnemers verschillende vormen van ongewenst gedrag herkennen, bespreekbaar maken en er passend op reageren.
De training kijkt naar verschillende rollen: wanneer je zelf iets meemaakt, wanneer je omstander bent én wanneer je merkt dat je zelf mogelijk over de grens van iemand anders bent gegaan.
Met herkenbare praktijkdilemma’s, interactieve opdrachten en oefeningen leren deelnemers hoe zij in verschillende situaties kunnen handelen.
Ook onderwerpen als pesten, discriminatie, seksuele intimidatie, agressie, online grensoverschrijdend gedrag, psychosociale arbeidsbelasting, meldprocedures en vertrouwenspersonen komen aan bod.
Een sociaal veilige werkomgeving ontstaat niet alleen door regels op papier.
Het vraagt om duidelijke afspraken binnen de organisatie én om medewerkers die signalen herkennen, grenzen respecteren en weten wat zij kunnen doen wanneer gedrag over een grens gaat.
Voorlichting en oefenen met praktijksituaties helpen om beleid te vertalen naar gedrag op de werkvloer.
Meer weten? Bekijk de e-learning Grensoverschrijdend gedrag en ontdek hoe medewerkers kunnen bijdragen aan een veilige en respectvolle werkomgeving.
